नेपालको आर्थिक विकास र समृद्धिमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनको भूमिका महत्वपूर्ण छ।
यसै परिप्रेक्ष्यमा, नेपाल-भारत आदिवासी जनजाति मैत्री संघले धार्मिक, सांस्कृतिक पर्वहरूलाई आर्थिक विकाससँग जोड्दै, तीन प्रदेश—गण्डकी, लुम्बिनी, र बागमती प्रदेश तराई भाग तथा मधेस प्रदेशका मुख्य क्षेत्र—को समृद्धि प्रवर्द्धन गर्ने अवधारणा अघि सारेको छ।हाम्रो मैत्रीं संघको कार्यलय पनि तीन ठाउँमा प्रदेश स्तरीय कार्यलय बागमती र मधेस लागि चितवनमा, गण्डकी प्रदेशको लागि गोरखामा र लुम्बिनीको लागि बुटवलमा कार्यलय ब्यबस्थापन गरेका छौ। नेपालको समबृद्वीको लागि हाम्रो पाहिला अगाडि बढिरहेको छ।
तमुवान गण्डकी आर्थिक त्रिकोण परियोजना र धार्मिक पर्यटनको समायोजन
हालै, लुम्बिनी र गण्डकी प्रदेश सरकारले गण्डकी आर्थिक त्रिकोण परियोजना कार्यान्वयन गर्ने ऐतिहासिक सम्झौता गरेका सुन्दा हामीलाई लागेका यो परियोजना भरतपुर, बुटवल, र पोखरालाई आर्थिक केन्द्रका रूपमा विकास गर्दै औद्योगिक, कृषि, र पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखेको कार्यक्रम परियो कि परेन त्यो हेक्का गराउन ध्यानाकर्षण गर्न तीन प्रदेश सरकारलाई जरुरी ठान्छौ। नेपाल-भारत आदिवासी जनजाति मैत्री संघले यस योजनालाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनसँग समायोजन गरी थप प्रभावकारी बनाउने अवधारणा अघि बढाएको छ।
विशेषगरी, पबित्र दिब्यधाँम देबघाट टावर, “पबित्र दिब्यधाँम-देबघाट – त्रिबेणीधाँम जलमार्ग “लुम्बिनी-पोखरा-मुक्तिनाथ मार्गलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनको केन्द्र बनाउँदै, लुम्बिनी, जनकपुर, देवघाट, र मुक्तिनाथलाई धार्मिक पर्यटन सर्किटका रूपमा स्थापित गर्ने रणनीति लिइएको छ।
“शिबशक्ति डिस्टेशन गौतमबुद्व धार्मिक सर्किट”
नेपालको मुटु भाग महाकुम्भको टाउको पबित्र दिब्यधाँम देबघाटमा नेपाल र भारतका राष्ट्र प्रमुख र सरकार प्रमुखज्यूहरूको पहिला र दोस्रो चरणमा विश्वका राष्ट्र प्रमुख र सरकार प्रमुखहरूलाई पबित्र दिब्यधाँम देबघाटमा उपस्थिति गराउन चाहान्छ, समग्र नेपाल र नेपालीको समबृद्वीको लागि।
अर्थतन्त्रमा सांस्कृतिक पर्वहरूको प्रभाव
नेपाल-भारत आदिवासी जनजाति मैत्री संघको दृष्टिकोणअनुसार, नेपालमा मनाइने प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्वहरू, आदिवासी जनजाति राष्ट्रियता तथा समुदायहरूले मनाउने ल्होसारलाई व्यवस्थित रूपमा प्रवर्द्धन गर्न सकेमा, ती पर्वहरू आर्थिक समृद्धिको स्रोत बन्न सक्छन्।
जस्तै पुस, माघ र फागुन तीन महिना पुरै समयलाई विश्वभरिका पर्यटकलाई ल्होछार मनाउन नेपाल आँउ कार्यक्रम बनाए नेपाल भर्मणमा निमन्त्रणा गर्न सकिन्छ।
उदाहरणका लागि,
माघे सङ्क्रान्ति, छठ पर्व, रामनवमी, बौद्ध पूर्णिमा, र तीज जस्ता पर्वहरूमा नेपाल र भारतका लाखौँ पर्यटक नेपाल भ्रमणमा आउने सम्भावना रहन्छ।
तीन प्रदेशमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधि प्रवर्द्धन गर्दै पर्यटन पूर्वाधार सुधार गर्न सकेमा, लाखौँ स्थानीयवासीलाई रोजगारी सिर्जना हुनेछ।
संयुक्त लगानी र विकासको आवश्यकता
संघको अवधारणा अनुसार,
मोतिपुर औद्योगिक क्षेत्र (बुटवल) र लोकाहा खोला औद्योगिक क्षेत्रलाई धार्मिक पर्यटनसँग जोड्दै हस्तकला, कृषि, र स्थानीय उत्पादनहरूलाई प्राथमिकता दिइनुपर्छ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न बैंके-बर्दिया, चितवन, अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, र ढोरपाटन शिकार आरक्षलाई समेटेर नयाँ पर्यटन मार्गहरू विकास गरिनुपर्छ।
स्मार्ट बजार पूर्वाधार, खाद्य गुणस्तर प्रयोगशाला, र चिस्यान केन्द्रहरूको स्थापना गरी स्थानीय उत्पादनको मूल्य श्रृंखला विस्तार गरिनुपर्छ।
निष्कलागी तमुवान गण्डकी आर्थिक त्रिकोण परियोजना औद्योगिक, कृषि, र पर्यटन विकासको उत्कृष्ट अवसर हो। नेपाल-भारत आदिवासी जनजाति मैत्री संघले अघि सारेको अवधारणाले धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनलाई यस परियोजनासँग जोडेर थप प्रभावकारी बनाउन मद्दत गर्नेछ। यदि यस अवधारणालाई सही ढंगले कार्यान्वयन गर्न सकियो भने, नेपालको आर्थिक विकासमा नयाँ युगको सुरुवात हुन सक्छ।
अबधारणा -पत्र
श्री बिनोद कुमार गुरूङ्ग (परिकल्पनाकार)
अध्यक्ष
नेपाल भारत आदिवासी जनजाति मैत्री संघ
